Leven en leren (6)

Er zijn sinds 'For the Children's Sake' heel wat boeken geschreven over de ideeën van Charlotte Mason en de praktische toepassing daarvan in het (thuis)onderwijs. Daarvan heb ik er een aantal gelezen en bovendien ben ik nu bezig in het eerste boek van haarzelf, deel 1 van de zogenaamde Homeschooling Series (hier online te lezen).

In alles wat je van of over Charlotte Mason leest, komt naar voren dat ze een grote liefde voor kinderen had. In de tijd waarin zij leefde (eind 19e, begin 20e eeuw) telden kinderen, vooral die uit de lagere klasse, niet echt mee. Wat het onderwijs betreft kwam het er vooral op neer ze te 'vullen' met kennis door middel van veel stampwerk onder leiding van strenge onderwijzers. Ook werd gedacht dat kinderen uit de lagere klasse 'minder' waren en nooit zover zouden kunnen komen als die uit de hogere klasse.

Charlotte Mason dacht daar heel anders over. Haar uitgangspunt was dat ieder kind al vanaf de geboorte een unieke persoonlijkheid is en dat kinderen uit de hogere klasse niet beter of slimmer waren dan die uit de lagere klasse. Ze respecteerde kinderen en was ervan overtuigd dat elk kind een breed en rijk onderwijsaanbod zou moeten krijgen om zo hun denken te stimuleren en te ontwikkelen. Ze speelde in op de natuurlijke nieuwsgierigheid van kinderen en wilde ze een levenslange liefde voor leren meegeven.

In onze tijd wordt er heel anders over kinderen gedacht dan 100 jaar geleden. Ja, ieder kind is uniek, de een nog unieker dan de ander ;-). Het onderwijs is ook enorm veranderd en speelt al veel meer in op de verschillen tussen kinderen. Maar het onderwijsaanbod op de meeste scholen is toch niet zo breed en rijk als wat Charlotte Mason voor ogen had.

De allerkorste samenvatting van de onderwijsfilosofie van Charlotte Mason is 'Education is an Atmosphere, a Discipline, a Life', waarbij deze drie dingen elk eenderde deel vormen van het onderwijs aan en de opvoeding van kinderen.

An Atmosphere – de 'sfeer', de omgeving waarin kinderen opgroeien en leren bepaalt voor een deel wat ze leren. Ze nemen gewoontes en ideeën over van thuis en van op school. Dit gaat grotendeels ongemerkt, maar is wel heel bepalend voor de vorming van kinderen.

A Discipline – leren is een discipline. Het gaat er niet alleen om wát je leert, maar ook om hóe je leert en leeft. Charlotte Mason benadrukte het belang van 'gewoontes'. Veel dingen doe je uit gewoonte. Je kunt kinderen goede gewoontes aanleren en slechte gewoontes weer afleren. Dit kunnen heel praktische dingen zijn zoals je jas aan de kapstok hangen of de deur achter je dicht doen, maar ook 'morele' gewoontes zoals altijd eerlijk zijn, of vriendelijk, of gehoorzaam. Bij het leren gaat het om gewoontes zoals netjes werken, geconcentreerd zijn, dingen onthouden, observeren.

A life – Een van de uitgangspunten van Charlotte Mason was dat 'the mind feeds on ideas' – ons denken wordt gevoed door ideeën. En die ideeën kom je o.a. tegen in goede, literaire, levende boeken – in tegenstelling tot 'droge' tekstboeken die op scholen worden gebruikt. Levende boeken zijn boeken waarin het onderwerp 'tot leven' komt, meestal geschreven door één auteur, in verhalende stijl, met enthousiasme voor het onderwerp. Dit kan een stuk geschiedenis zijn, een biografie, een reisverslag, literatuur. Tijdens het lezen van z'on boek krijg je een relatie met het onderwerp, je kunt je erin inleven en zal het daarom ook niet snel weer vergeten. Door bijvoorbeeld het dagboek van Anne Frank te lezen zul je veel meer 'beleven' wat de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog betekende dan wanneer je alleen de 'droge' feiten daarover uit je hoofd zou moeten leren.

Het ging Charlotte Mason erom dat het kind zelf een relatie krijgt met het onderwerp, om het zich op  die manier eigen te maken. En het bleef niet bij 'goede boeken' alleen, de leerlingen keken ook naar kunst, luisterden naar klassieke muziek en brachten veel tijd buiten door om te genieten en te leren van de natuur. Maar zonder dat er dan 'les gegeven' werd over de kunst, de muziek of de natuur. Het ging er vooral om te leren kijken, observeren en luisteren.

Volgende keer meer over de specifieke methodes die Charlotte Mason gebruikte in haar onderwijs.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: