Je suis Charlie en DWDD

Natuurlijk was ik geschokt toen ik gisteren het nieuws hoorde over de aanslag op het kantoor van Charlie Hebdo in Parijs, met 12 doden tot gevolg. Dat dit niet ‘zomaar’ een vreselijk moordpartij was, werd wel duidelijk uit de wereldwijde reacties hierop, zowel van politici als van de mensen die massaal de straat op gingen om hun steun te betuigen aan de verdigers van het vrije woord. Van de pen en het potlood als wapen. Daar kan ik alleen maar achter staan.

De centrale vraag in de speciale uitzending van De Wereld Draait Door gisteren was of deze aanslag op cartoonisten in Parijs nu tot gevolg heeft dat Nederlandse cartoonisten, columnisten, schrijvers en cabaratiers voorzichtiger zullen worden in wat ze zeggen, schrijven of tekenen, uit angst voor mogelijke gevolgen. Het antwoord was een duidelijk ‘nee’. Toegeven aan die angst zou betekenen dat de daders (en hun aanhang) gewonnen zouden hebben. Dat lijkt me helemaal terecht – angst zou niemand ervan moeten weerhouden te zeggen of tekenen wat hij of zij wil.

Wat me wel opviel in de gesprekken aan tafel is een grote weerstand tegen religie in het algemeen. De mogelijkheid dat er een god zou kunnen bestaan wordt meteen van tafel geveegd, en mensen die dat toch geloven hebben nog een stap te maken, die hebben de verlichting nog niet helemaal doorgemaakt. Satire op religie moet daarom gewoon kunnen. En daar ben ik in zoverre mee eens, dat een beetje gezonde spot of zelfspot alleen maar goed is, ook als het om religie gaat. Maar is het zo moeilijk invoelbaar dat het bespotten van het ‘boegbeeld’ van een religie (of het nu Mohammed of Jezus is) als heel pijnlijk kan worden ervaren? Ik voelde dat zelf zo toen ik de beelden zag van Theo Maassen op het podium met Jezus aan het kruis in zijn armen. Het voelt een beetje alsof je vader, je opa of je kind belachelijk wordt gemaakt. Dat zit je niet lekker. Ik heb echter niet de neiging om daar vervolgens met geweld op te reageren. Jezus zei namelijk zelf al dat hij en zijn volgelingen belachelijk gemaakt zouden gaan worden en hij moedigde iedereen aan dat in blijdschap te ondergaan. En het werd ook al gezegd in de uitzending: het doodschieten van mensen om hun ideeën is zinloos. De ideeën verdwijnen daarmee niet, krijgen juist alleen maar meer kracht.

Slechte mensen en verkeerde ideeën heb je overal, in alle religies en onder niet-gelovigen net zo goed. Laten we daarom vooral doorgaan met humor en satire aan de kaak te stellen wat er mis is in de wereld. Maar het aan de kant schuiven van religie en met name de mogelijkheid van het bestaan van een god, helpt niet echt om de wereld beter te begrijpen. Laten we ook niet vergeten dat onze ‘verlichte westerse samenleving’ gebouwd is op een christelijk fundament en dat begrippen als genade, ‘redemption’, liefde en hoop – waar zo mooi en hoopvol over gezongen werd tijdens de uitzending – uitgesproken christelijke begrippen en waarden zijn.

Ik geloof niet in de taal van wapens, wel in die van pen en potlood. Maar het leek gisteren even de avond van ‘het grote gelijk van het verlichte westerse denken’. Laten we de pen, de stem en het potlood van mensen die nog in een god durven geloven dan wel net zo serieus nemen als mensen die dat niet (meer) doen.

Laat ik eindigen met een quote uit het boek ‘Africa’ van John Reader:

‘Once established for a few generations, civilization might seem durable enough to last for ever. But the skin of enlightened self-interest is very delicate, easily eroded, and the human capacity for unspeakable barbarity lies just beneath its surface.’ (p.x)

Advertisements

One comment

  1. Wow, ik ben het zo met je eens. Bij DWDD heerst een zeer anti-religieus sentiment en dat kan neigen naar zelfgenoegzaamheid en beter-weten. Ik vind dat jammer, want daardoor gaan sommige gesprekken niet de diepte in. Ik heb het wel vaker opgemerkt als er christelijke gasten zaten. Zodra hun geloof ook maar een beetje ter sprake kwam, werd er van onderwerp veranderd. Ze doen bovendien ook behoorlijk aan persoonsverheerlijking en hebben zelf niet door waar hun oogkleppen zitten.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: