Obama en de hypocrisie van Je suis Charlie

Een van de cartoons die gemaakt werd naar aanleiding van de schietpartij bij Charlie Hebdo laat een kalashnikov zien, gericht op 13 scherp geslepen potloden (getekend door Ruben L. Oppenheimer, verschenen in het NRC van 8 januari). Deze cartoon liet de tekenaar de avond daarvoor al zien in de uitzending van De Wereld Draait Door. Zo’n tekening geeft natuurlijk heel mooi weer wat er gebeurd is. Mensen die als enige ‘wapen’ het potlood gebruiken, om daarmee hun mening weer te geven en zich af te zetten tegen ideeen van anderen, worden neergeschoten door middel van een kalashnikov. Dat is een ongelijke strijd, en degene die de kalashnikov vasthoudt is een groot misdadiger, zoveel mag duidelijk zijn.

Maar wat zegt deze tekening nog meer? Het wapen en de potloden staan tegenover elkaar. Waarbij de potloden staan voor ‘het vrije westen’, waar vrijheid van meningsuiting een groot goed is. Daar wordt gestreden met potlood en pen. Zo doen beschaafde mensen dat. Het wapen staat voor het gebruiken van geweld ter verdediging van godsdienstwaanzinnige ideeen door achterlijke mensen. Om het zo maar even te verwoorden.

Ik vraag me af of dit beeld wel helemaal eerlijk is. Dat werd me vooral duidelijk toen ik de reactie van Obama op de aanslag in Parijs hoorde. Hij veroordeelde deze terroristische daad natuurlijk scherp. En hij benadrukte nog eens hoe belangrijk het is de vrijheid van meningsuiting te verdedigen en terrorisme hard aan te pakken. Hoe? Dat zei hij er niet bij. Maar ik neem niet aan dat hij na zijn speech zijn potloden nog maar eens extra ging slijpen. De VS, en veel westerse landen met hen, verdedigen waar ze voor staan, waar ze in geloven – de vrije, democratische rechtsstaat – met… wapens. Desnoods ver van eigen land. En de aanval is soms de beste verdediging, zo lijkt het. En ja, daar vallen ook onschuldige burgerslachtoffers bij. Met vreselijk lijden tot gevolg.

Is het uitgangspunt van westerse landen dan wel echt zo anders dan van de ‘terroristen’? Ook terroristen verdedigen waar ze voor staan. Ze hebben een ander wereldbeeld, andere doelen, andere idealen, waar wij ons in het westen maar moeilijk in kunnen vinden. En ze schuwen geen geweld, hun oorlogsdaden zijn vaak gruwelijk, met vrouwen en kinderen en onschuldige burgers als slachtoffers. Voor ons als westerlingen, voor ieder mens, is dat niet om aan te zien. Daar wil je iets aan doen, dat moet gestopt worden, desnoods met geweld. Er is toch geen andere oplossing mogelijk?

Dus als we eerlijk zijn, is er helemaal geen sprake van potloden (het westen) tegenover wapens (de terroristen). Het is wapens tegenover wapens, waarbij alle partijen hun eigen idealen tot het uiterste verdedigen. En zo blijft de oorlog in stand.

Wat doen wij, als het geweld bij ons voor de deur staat? Houden we dan nog steeds een potlood omhoog? Zeggen we dan nog steeds ‘Je suis Charlie’? En als we hier het potlood omhoog houden en tegelijk Amerika steunen in hun ‘war on terrorism’, is dat dan niet hypocriet?

Ik heb ook geen pasklare oplossingen. Ik gruw bij de gedachte aan alles wat Boko Haram en IS en andere terreurbewegingen allemaal aanrichten. Het is zo zinloos en onbegrijpelijk. Ik zou niets liever willen dan dat te (laten) stoppen. Maar tegelijk probeer ik te begrijpen wat Jezus bedoelde toen hij zei ‘heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen’. Deze houding van liefde voor de vijand wordt nog eens bevestigd door Paulus, in Romeinen 12:

Vergeld geen kwaad met kwaad, maar probeer voor alle mensen het goede te doen. 18 Stel, voor zover het in uw macht ligt, alles in het werk om met alle mensen in vrede te leven. 19 Neem geen wraak, geliefde broeders en zusters, maar laat God uw wreker zijn, want er staat geschreven dat de Heer zegt: ‘Het is aan mij om wraak te nemen, ik zal vergelden.’ 20 Maar ‘als uw vijand honger heeft, geef hem dan te eten, als hij dorst heeft, geef hem dan te drinken. Dan stapelt u gloeiende kolen op zijn hoofd’. 21 Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede.

Als we de woorden van Jezus serieus willen nemen, en ook die van Paulus en Petrus in hun brieven, kunnen we dan het gebruik van geweld nog wel verdedigen? Of is geweldloos verzet altijd de enige mogelijkheid? En wat doen we dan, zijn we bereid te lijden?

Ik wil me hier graag op bezinnen. En ik hoop dat ik niet de enige ben. Een goed startpunt is het boek ‘Fight – A Christian Case for Nonviolence’ by Preston Sprinkle. Het geeft niet alle antwoorden, maar je komt er een heel eind mee.

Advertisements

4 comments

  1. vanuit christus oogpunt bezien is geweld nooit gerechtvaardigd. Waar we vanaf moeten is de bron van al die ellende en dat kun je niet met bommen, vliegtuigen , raketwerpers en kalashnikovs.

    Het gaat om wat er in mensen omgaat, waar ze in geloven. Dat kun je er niet uit bombarderen. Uiteindelijk zullen al die religies die al eeuwenlang de meeste walgelijke dingen uitvreten van het toneel moeten verdwijnen.

    en elke dag waarin we met religieuze barbaarsheid en waanzin worden geconfronteerd brengt ons dichter bij het punt waarop we er en eind aan maken.

    1. Beste Denis, bedankt voor je reactie! Ik denk echter niet dat religies, overtuigingen en filosifieen ooit zullen verdwijnen. Ieder mens heeft een levensovertuiging, en dat is prima. Het gaat mis als mensen met geweld hun overtuiging gaan verdedigen of proberen op te leggen aan anderen. Jezus leidde een leven van vijand-liefde. Wat hij deed en zei viel niet bij iedereen in goede aarde. Maar toen hij opgepakt, veroordeeld en gekruisigd werd, verzette hij zich niet. Hij bad zelfs om vergeving voor de mensen die hem dit aandeden. Hij riep zijn volgelingen op om hetzelfde te doen. Ik wil er graag over nadenken wat dat voor ons in deze tijd betekent.

  2. Marielle · · Reply

    Martine, het is heerlijk om je stukjes te lezen. Je manier van denken spreekt me aan. Het zou leuk zijn om live de discussie aan te gaan. 😉 Het zijn moielijke dingen waar inderdaad geen pasklare oplossing voor is, maar geweld met geweld aanpakken werkt zeker niet, Liefde en een open houding naar anderen toe, veel meer. Liefs

    1. Ha Marielle, bedankt voor je reactie! Zou inderdaad leuk zijn elkaar weer eens ‘live’ te spreken. Veel zegen op jullie werk! Martine

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: